Cüzdan, borsa, banka
Kriptoyu liraya çevirme: coin’den TL’ye giden yol ve kur farkı
Kasadaki bakiye liraya dönerken üç duraktan geçer: kendi cüzdanınız, bir kripto borsası ve banka hesabınız. Her durakta ayrı bir kesinti ve ayrı bir kayıt doğar; bu sayfa ikisini de sırayla gösteriyor.
Kriptoyu liraya çevirme işi kasada değil, bir kripto borsasında tamamlanır. Casino size coin öder; o coin’i Türk lirasına dönüştüren, TRY paritelerini işleten ve lirayı banka hesabınıza aktaran taraf borsadır.
Aşağıda yol adım adım anlatılıyor: kasadan çıkış, borsaya gönderim, satış emri, bankaya aktarım ve saklanması gereken kayıtlar. Borsa adı, ücret tarifesi ya da kur verilmiyor, çünkü bunlar platformdan platforma ve günden güne değişiyor. Yöntem ise her yerde aynı.
Kriptoyu liraya çevirme dört durakta
Paranın izlediği yol çoğu zaman şu sırayla ilerler:
- Kasadan çıkış. Talep verilir; coin ya kendi cüzdanınıza ya da doğrudan borsa hesabınızın yatırma adresine gider.
- Borsaya giriş. Borsa, gönderdiğiniz ağı destekliyorsa tutarı hesabınıza yazar.
- Satış. Coin bir TRY paritesinde, örneğin BTC/TRY ya da USDT/TRY’de satılır.
- Bankaya aktarım. Borsadaki lira, adınıza kayıtlı banka hesabına gönderilir.
Her durağın kendi kuralı var. İlk durakta operatörün şartnamesi, ikinci ve üçüncüde borsanın kullanım koşulları, sonuncusunda bankanın işleyişi geçerli. Kendi cüzdanınızı araya koyup koymamak ise tamamen sizin kararınız.
Durakların sayısı ücretlerin sayısını da belirler. Kasadan borsaya doğrudan gönderimde bir ağ ücreti ödenir; araya kendi cüzdanınızı koyduğunuzda bu ücret iki kez çıkar. Borsadaki satış ve bankaya aktarım ise iki yolda da aynı kalır.
Kasadan çıkış: liraya dönüşten önceki maddeler
Coin’i satmadan önce onu kasadan çıkarmanız gerekir ve bu adım operatörün kurallarına bağlıdır. Vave (listedeki tek reklam yerleşimi) md. 8.11’de bir yatırımın kasadan çıkabilmesi için önce çevrilmesini bekliyor; casino tarafında çarpan üç, spor tarafında bir. Wolfbet md. 15 § 5 haftalık ve aylık tavan koyuyor, Rocketpot md. 11.5 ise büyük kazancı aylık dilimlere bölüyor.
Kazancı liraya çevirme planı da bu yüzden kasadaki sınırlarla başlar. Büyük bir tutar tek seferde değil, parça parça borsaya ulaşabilir; her parça kendi ağ ücretini ve kendi satış emrini getirir. Tavanların ve taksitlerin tam listesi çekim sınırlarını toplayan sayfada duruyor.
Kur sorusu da bu adımda başlar. Wild Fortune md. 11.1, kasadaki tutarların çevrilmesinde hangi kur kaynağını kullandığını yazıyor; operatörlerin çoğu bu kaynağı belirtmiyor. Coin’in lira karşılığı ise kasada değil, borsadaki satış anında belli olur.
Kendi cüzdanınız mı, doğrudan borsa mı
Kasadan çıkan coin için iki seçenek var. Doğrudan borsaya göndermek bir ağ ücretinden tasarruf sağlar ve yolu kısaltır; buna karşılık coin kasadan çıkar çıkmaz yine bir kurumun hesabına girer. Önce kendi cüzdanınıza almak bir gönderim daha gerektirir, ama satış zamanını kendiniz seçersiniz ve borsa hesabınızda bir sorun çıkarsa coin sizde bekler.
Operatör maddeleri de bu tercihi etkileyebilir. Yatırımın geldiği cüzdana dönüş şartı koyan bir kasada, paranın döneceği adres yatırım sırasında belirlenmiş olur; sonradan başka bir hedefe yönlendirmek mümkün olmayabilir.
Borsaya gönderim: ağ, adres ve memo
Borsa hesabınızda her coin için ayrı bir yatırma adresi bulunur ve borsa bu adresin hangi ağda çalıştığını ekranda yazar. Kasanın talep ekranında seçtiğiniz ağ, borsanın yatırma ekranında gösterilen ağla aynı olmalı. USDT’yi TRC20 ile yollayıp borsada ERC20 adresine yazmak, tutarı hedefte karşılıksız bırakır.
Bazı borsalar belirli coin’lerde ortak bir adres kullanır ve hesabınızı memo ya da tag denen kısa bir kodla ayırır. Kasa ekranında bu kodu yazacak bir alan varsa boş bırakmayın. Alan yoksa, o coin’i memo gerektirmeyen bir ağla göndermek ya da önce kendi cüzdanınıza almak daha sağlam bir yoldur.
Borsaların bir de yatırma alt sınırı vardır; bu tutarın altında kalan gönderim hesaba yansımayabilir. Borsanın coin sayfasındaki asgari satırını gönderimden önce okuyun. Ağ ücretlerinin zincirden zincire nasıl değiştiği ağ ücretleri rehberinde ayrıntılı. Kendi cüzdanınızı araya koymanın artıları ve eksileri anahtar ve cüzdan sayfasında ayrıca işleniyor.
Borsa hesabı ve kimlik doğrulaması
Lira paritesi sunan borsalar hesap açılırken genellikle kimlik doğrulaması ister. Bu adım casinodaki belge sürecinden bağımsızdır ve borsanın kendi kurallarına tabidir; casinoda belge vermiş olmanız borsadaki süreci kısaltmaz.
Borsanın isteyebileceği bilgiler çoğunlukla kimlik, adres ve telefon bilgisidir; bazı platformlar gelir ya da paranın kaynağıyla ilgili sorular da sorar. Kasadan gelen transferler için paranın kaynağı sorulursa, kasadaki işlem geçmişiniz ve işlem kimlikleri cevabınızı kolaylaştırır. Casino tarafındaki belge maddeleri ise kasadaki belge eşikleri sayfasında toplandı.
Platformu seçerken marka yerine şu satırlara bakın:
- Kullandığınız coin için bir TRY paritesi var mı?
- Coin, kasanın gönderdiği ağda yatırılabiliyor mu, memo gerekiyor mu?
- Yatırma alt sınırı ne kadar?
- İşlem ücreti tarifesi ve maker ile taker oranları nerede yazıyor?
- Lira aktarımı için ücret ya da alt sınır var mı?
- Hesap doğrulama seviyeleri hangi günlük ve aylık limitleri açıyor?
- Sorun çıktığında hangi destek kanalı kullanılıyor?
Bu satırların hepsi platformun ücret ve yardım bölümlerinde yazar ve hesap açmadan önce okunabilir.
Kripto platformlarının hangi kurumlar tarafından düzenlendiği SPK ve MASAK’ı ilgilendiren bir konudur; ilgili metinler numarası ve tarihiyle mevzuat sayfasında toplandı.
Satış emri: işlem ücreti ile spread farkı
Coin borsaya ulaştığında TRY paritesinde satılır. Piyasa emri, defterdeki mevcut alış tekliflerinden bekletmeden gerçekleşir. Limit emri ise sizin belirlediğiniz fiyata gelene kadar defterde bekler ve fiyat oraya hiç ulaşmazsa gerçekleşmeyebilir.
Bitcoin TL çevirme işleminde iki kalem ayrı ayrı oluşur. Birincisi işlem ücretidir: borsanın tarifesinde yazar ve genellikle işlem tutarının bir yüzdesidir. Bazı borsalar defterde bekleyen emir (maker) ile defterdeki emri alan işlem (taker) için farklı oran uygular. İkincisi spread’dir: aynı anda geçerli en yüksek alış teklifi ile en düşük satış teklifi arasındaki fark.
Spread ayrı bir satır olarak görünmez, fiyatın içindedir. Bu yüzden «komisyonsuz» ifadesi tek başına maliyetin sıfır olduğunu göstermez. Spread, maker ve taker gibi terimlerin kısa karşılıkları kasa sözlüğünde bulunuyor. Hacmi düşük bir paritede spread genişler; büyük bir satış emri defterde birden fazla fiyat kademesini tüketip ortalama fiyatı aşağı çekebilir.
Pratik bir yol: satıştan önce parite ekranında alış ve satış fiyatlarını not edin, satıştan sonra hesap özetindeki gerçekleşen fiyatla karşılaştırın. Aradaki fark, o işlemde ödediğiniz gerçek maliyeti gösterir. İlk kez kullandığınız bir paritede önce küçük bir miktar satmak, büyük emirden önce fiyatın ve ücretin nasıl oluştuğunu görmenin kolay bir yoludur. Önce BTC’yi USDT’ye, sonra USDT’yi liraya çevirmek iki ayrı ücret ve iki ayrı spread demektir; doğrudan bir TRY paritesi varsa tek adım genellikle daha az kesinti bırakır.
Kur riski: coin yoldayken fiyat değişir
Kasadan talep verdiğiniz an ile borsada satış yaptığınız an arasında coin’in fiyatı hareket eder. BTC ya da ETH ile ödeme alan biri, coin borsaya ulaşıp satılana kadar bu harekete açıktır; fiyat lehinize de aleyhinize de dönebilir.
USDT gibi dolara bağlı bir stablecoin bu dalgalanmayı büyük ölçüde azaltır. Yine de USDT/TRY paritesinde liranın dolar karşısındaki hareketi fiyata yansır. Bitcoin TL çevirme kararını verirken bu yüzden iki soruyu ayırmak işe yarar: coin’in fiyatı mı, yoksa liranın kuru mu değişiyor?
Kasadaki bakiye USDT cinsindeyse ve borsada doğrudan USDT/TRY satışı yapılıyorsa, yolda yalnızca liranın dolar karşısındaki hareketi kalır. Bakiye BTC cinsindeyse iki hareket üst üste biner: BTC’nin dolar fiyatı ve doların lira karşılığı. Kasada hangi stablecoin ağlarının sunulduğu USDT ve ağ seçimi sayfasında anlatılıyor.
Liraya dönüşte sık yapılan dört hata
- Kasanın talep ekranında borsanın desteklemediği ağı seçmek.
- Borsanın istediği memo ya da tag’i boş bırakmak.
- Borsanın yatırma alt sınırının altında bir tutar göndermek.
- Satış emrini fiyatı kontrol etmeden, düşük hacimli bir paritede vermek.
Dördü de işlemden önce ekranda görülebilir ve ilk üçünün sonucu geri alınamaz. Son hata ise para kaybettirmez ama fiyatı gereğinden düşük bir noktada sabitler.
Bankaya aktarım: lira hesabınıza nasıl gelir
Satıştan sonra lira borsa hesabında durur. Bankaya göndermek için borsalar çoğunlukla hesap sahibinin adına kayıtlı bir IBAN ister; başka bir kişiye ait hesaba aktarım genellikle kabul edilmez.
Borsalar bu adım için sabit bir ücret alabilir ya da ücretsiz sunabilir; tarifeyi aktarımdan önce kontrol edin. Gelen tutar bankanızın hesap hareketlerinde görünür ve bu kayıt zincirin son halkasıdır. Dekontta gönderen olarak borsanın adı yer alır; bu satır, kayıtlarınızda borsa hesap özetiyle eşleşen parçadır. Kazancı liraya çevirme sürecini birkaç parçaya bölmek, her parça için ağ ücretini, işlem ücretini ve varsa aktarım ücretini yeniden ödemek anlamına gelir.
Kriptoyu liraya çevirme için saklanacak kayıtlar
Her halkada bir iz kalır ve bu izleri tek yerde toplamak ileride çıkabilecek sorulara cevap verir:
- Kasadaki talebin tarihi, tutarı, coin’i ve ekran görüntüsü.
- Zincirdeki işlem kimliği (TX hash) ile gönderen ve alan adres.
- Borsa hesabına giriş kaydı ve kullanılan ağ.
- Satış emrinin gerçekleştiği fiyat, miktar ve ücret; borsanın hesap özeti.
- Bankaya aktarımın dekontu.
Bu kayıtları tarih sırasıyla bir klasörde tutun ve dosya adlarına tarih ile işlem türünü yazın; aylar sonra bir işlemi bulmak için adın kendisi yeterli olur. Borsaların hesap dökümü bazen yalnızca belirli bir dönemi gösterir; dönemlik dökümleri indirip saklamak bu yüzden iyi bir alışkanlıktır. Kayıtların kazanç ve kur farkıyla ilgili resmî sorularda nasıl kullanıldığı kazanç ve kur farkı sayfasında anlatılıyor.